Cần bao nhiêu từ vựng để đọc báo tiếng Anh?

Câu hỏi này hay bị trả lời bằng một con số tròn trịa, kiểu ba nghìn từ hay năm nghìn từ. Mình nghĩ con số không phải thứ đáng bàn nhất, và bài này nói về thứ đáng bàn hơn.

Cần bao nhiêu từ thì đọc báo được?

Vấn đề nằm ở tỷ lệ chứ không nằm ở tổng số. Điều quyết định việc bạn đọc trôi hay không là cứ bao nhiêu từ thì bạn vấp một từ lạ, chứ không phải bạn thuộc tổng cộng bao nhiêu từ.

Thử làm phép tính. Nếu bạn hiểu chín mươi phần trăm số từ trên trang, nghe rất cao, thì cứ mười từ có một từ lạ. Một câu báo trung bình dài hơn hai mươi từ, nên mỗi câu bạn vấp khoảng hai lần. Đọc như vậy không phải là đọc, đó là dịch.

Lên chín mươi lăm phần trăm thì thành một từ lạ trong hai mươi từ, tức khoảng một từ mỗi câu. Vẫn mệt. Tới khoảng chín mươi tám phần trăm thì còn một từ lạ trong năm mươi từ, khoảng hai ba câu mới gặp một lần, và tới đây bạn đoán được nghĩa từ ngữ cảnh mà không cần dừng lại.

TODO_STAT — Bổ sung con số cụ thể về số họ từ (word family) tương ứng với ngưỡng chín mươi tám phần trăm cho văn bản báo chí, kèm nguồn nghiên cứu. Mình cố tình không tự điền số vì đây là loại con số phải dẫn nguồn thật.

Vì sao khoảng cách từ chín mươi lăm lên chín mươi tám lại khó?

Vì những từ còn thiếu ở đoạn đó không phải từ phổ thông. Vài nghìn từ đầu tiên xuất hiện khắp nơi nên bạn học chúng gần như tự động. Càng lên cao, mỗi từ mới lại càng ít gặp, nên càng khó có cơ hội lặp lại đủ để nhớ.

Đây chính là chỗ cách học bằng list bị đuối. Bạn có thể nhồi ba trăm từ trong hai tuần, nhưng nếu sau đó bạn không gặp lại chúng trong câu thật thì phần lớn sẽ rơi lại. Không phải do bạn lười. Do não bỏ thứ nó không dùng.

Và đó cũng là chỗ mình bỏ cuộc với mấy app từ vựng trước đây. Mình học được vài trăm từ, xong ba tuần sau mở lại thì gần như đọc lại từ đầu.

Vậy làm sao gặp lại từ đủ nhiều lần?

Bằng cách để từ mới xuất hiện trong thứ bạn vốn đã đọc mỗi ngày. Bạn đã đọc VnExpress, Wikipedia tiếng Việt và Facebook rồi. Số chữ bạn đọc mỗi ngày đã đủ lớn. Cái thiếu là những chữ đó không có từ tiếng Anh nào trong đó.

Merid làm đúng việc chèn vào. Nó thay vài từ tiếng Việt trên trang bạn đang mở bằng từ tiếng Anh tương ứng, để bạn gặp từ mới trong câu thật thay vì trong ô flashcard.

Điểm khác biệt là bạn không phải mở gì thêm. Không có buổi học nào bị thêm vào lịch. Từ mới tới chỗ bạn, đúng lúc bạn đang đọc thứ bạn quan tâm.

Nên học bộ từ nào trước?

Chọn theo đích của bạn, và mỗi lúc chỉ bật một bộ. Merid ship sẵn ba bộ và đây là số từ thật trong từng bộ.

Ba bộ này cộng lại chưa tới ba nghìn tư từ. Nghe ít so với mấy con số mà các bài khác hay đưa ra, và đúng là ít thật. Nhưng đây là những từ được chọn, không phải danh sách gom cho đủ số. Mỗi dòng có nghĩa tiếng Việt, phiên âm, câu ví dụ, từ đồng nghĩa và trái nghĩa.

Nếu bạn ôn một kỳ thi cụ thể hoặc đọc một mảng chuyên ngành thì tự tạo bộ riêng sẽ hợp hơn là bật cả ba.

Đo tiến độ bằng gì cho đỡ tự lừa mình?

Đo bằng số từ bạn đã bấm biết rồi, chứ đừng đo bằng số phút đã học. Số phút không nói lên điều gì. Số từ bạn gặp lại và nhận ra ngay thì có.

Ảnh trên là bộ thẻ của mình lúc chụp. Hai mươi lăm từ, mười lăm đang học, mười đã thuộc. Trong đó có hardy, innovate, copious, amalgamate và confluence.

Mình không ngồi học riêng từ nào cả. Chúng xuất hiện trong lúc mình đọc, mình bấm giữ lại, và tới lúc gặp lần thứ ba thì mình bấm biết rồi. Con số hai mươi lăm nhỏ thật, nhưng nó là hai mươi lăm từ mình không phải dành thời gian riêng để học.

Vậy con số cuối cùng là bao nhiêu?

Con số không quan trọng bằng nhịp. Nếu mỗi ngày bạn gặp lại vài từ mới trong câu thật, và bạn giữ được nhịp đó qua nhiều tháng, thì bạn sẽ đi qua ngưỡng chín mươi tám phần trăm mà không cần đếm.

Còn nếu bạn đang tìm một con số để đặt mục tiêu, thì hãy đặt mục tiêu theo tuần thay vì theo tổng. Chọn một bộ, để mức thay từ nhẹ, và đọc như bạn vẫn đọc.